Faydalı Model

Faydalı Model 2026 – Başvuru, Araştırma, Patent Farkı, Süre, Ücretler ve Koruma Rehberi

Faydalı Model Nedir?

Faydalı model, belirli teknik buluşların belirli bir süre boyunca sınai mülkiyet hakkı kapsamında korunmasını sağlayan sistemdir.

Özellikle ürün yapısı, mekanik sistem, konstrüksiyon, bağlantı mekanizması veya fiziksel cihaz üzerinde geliştirilen teknik çözümler faydalı model açısından değerlendirilebilir.

Ancak her yeni ürün veya her küçük değişiklik faydalı model konusu değildir. Teknik çözümün faydalı model korumasına uygun olması ve gerekli şartları sağlaması gerekir.

Faydalı Model Neden Alınır?

• Teknik ürün veya geliştirmeyi hukuki olarak korumak
• Taklit riskine karşı hukuki konumu güçlendirmek
• Ar-Ge çıktısını sınai mülkiyet hakkına dönüştürmek
• Teknik çözümü lisanslamak
• Hakkı başka kişi veya şirkete devretmek
• Şirketin teknoloji portföyünü geliştirmek
• Yatırım ve teknoloji transferi süreçlerinde hak sahipliğini göstermek
• Teknik ürünün ticari değerini desteklemek

Faydalı Model Şartları Nelerdir?

Kriter	Faydalı Model
Yenilik	Aranır
Sanayiye uygulanabilirlik	Aranır
Buluş basamağı	Patent sistemindeki biçimde aranmaz

Faydalı Modelde Yenilik Nedir?

Yenilik, teknik çözümün ilgili tarihten önce kamuya açıklanmış teknik bilgi içerisinde bulunmamasını ifade eder.

Bir ürünün fuarda sergilenmesi, satışa sunulması, web sitesinde teknik ayrıntılarıyla tanıtılması veya sosyal medyada paylaşılması yenilik değerlendirmesini etkileyebilir.

Sanayiye Uygulanabilirlik Nedir?

Teknik çözümün sanayinin herhangi bir alanında üretilebilir, uygulanabilir veya kullanılabilir olması gerekir.

Neler Faydalı Model ile Korunabilir?

Faydalı model özellikle ürünün teknik yapısına ve fiziksel konstrüksiyonuna ilişkin yeniliklerde gündeme gelir.

• Makine parçaları
• Mekanik sistemler
• Yeni bağlantı mekanizmaları
• Yeni kilitleme sistemleri
• Mobilya mekanizmaları
• El aletleri
• Teknik cihaz yapıları
• Ambalaj mekanizmaları
• Ürün konstrüksiyonları
• Fiziksel teknik iyileştirmeler

Neler Faydalı Model ile Korunamaz?

Faydalı modelin korunabilir konu kapsamı patent sistemine göre daha sınırlıdır.

Usuller, usuller sonucu elde edilen ürünler, kimyasal ve biyolojik maddeler, eczacılıkla ilgili maddeler ve biyoteknolojik buluşlar faydalı model bakımından özel sınırlamalara tabidir.

Faydalı Model Örnekleri Nelerdir?

• Yeni bir kilitleme mekanizması
• Katlanabilir mekanik yapı
• Yeni menteşe sistemi
• Mobilya bağlantı çözümü
• Montajı kolaylaştıran teknik aparat
• Makine parçasında konstrüksiyon değişikliği
• Yeni ambalaj açma-kapama sistemi
• El aletinde işlevsel teknik geliştirme
• Teknik cihaz gövdesinde fonksiyonel yapı

Patent ile Faydalı Model Arasındaki Fark Nedir?

Özellik	Patent	Faydalı Model
Yenilik	Aranır	Aranır
Buluş basamağı	Aranır	Patentteki şekilde aranmaz
Sanayiye uygulanabilirlik	Aranır	Aranır
Araştırma raporu	Var	Var
Ayrı inceleme süreci	Var	Patentteki biçimde yok
Koruma süresi	Azami 20 yıl	10 yıl
Korunabilir konu	Daha geniş	Daha sınırlı

Faydalı Model ile Tasarım Tescili Arasındaki Fark

Hak	Koruduğu Unsur
Faydalı Model	Teknik yapı ve teknik çözüm
Tasarım	Ürünün görünüm özellikleri
Marka	Mal veya hizmeti ayırt eden işaret

Patent mi Faydalı Model mi Tercih Edilmeli?

Koruma türü yalnızca ücret veya işlem süresine göre seçilmemelidir.

Faydalı Model Araştırması Nasıl Yapılır?

Başvuru öncesinde daha önce yayımlanmış patent ve faydalı model dokümanlarının araştırılması önemlidir.

Araştırmada yalnızca ürün adı değil, teknik çözümün çalışma mantığı ve aynı problemi çözen alternatif teknik yapılar da değerlendirilmelidir.

• Teknik anahtar kelimeler
• IPC/CPC sınıfları
• Benzer patent dokümanları
• Benzer faydalı model dokümanları
• Rakip şirket başvuruları
• Patent aileleri

TÜRKPATENT ayrıca kendi araştırma sistemi yanında Espacenet ve WIPO PATENTSCOPE gibi patent veri kaynaklarına yönlendirme yapmaktadır. :contentReference[oaicite:1]{index=1}

Faydalı Model Başvurusundan Önce Buluş Açıklanmalı mı?

Genel koruma stratejisinde teknik çözümün başvurudan önce gizli tutulması önemlidir.

• Fuar
• Web sitesi
• Sosyal medya
• Satış
• Katalog
• Video paylaşımı

gibi kamuya açıklamalar yenilik bakımından dikkate alınmalıdır.

Ürün Piyasaya Çıktıktan Sonra Faydalı Model Alınabilir mi?

Faydalı Model Başvurusu Nasıl Yapılır?

Faydalı Model Başvurusu İçin Gerekli Belgeler

• Başvuru sahibi bilgileri
• Buluş sahibi bilgileri
• Tarifname
• İstemler
• Özet
• Varsa teknik resimler
• Varsa rüçhan bilgileri

Faydalı Model Tarifnamesi Nedir?

Tarifname, teknik buluşun ayrıntılı olarak açıklandığı temel başvuru dokümanıdır.

Teknik problem, çözüm, ürün parçaları ve çalışma biçimi ilgili teknik alandaki uzman kişinin anlayabileceği açıklıkta anlatılmalıdır.

Faydalı Model İstemleri Nedir?

Faydalı Model Teknik Resimleri

Mekanik veya fiziksel ürünlerde teknik çizimler buluşun daha açık anlaşılmasını sağlar.

Çizimlerde kullanılan referans numaraları tarifname ile uyumlu olmalıdır.

Faydalı Model Başvuru Süreci Nasıl İlerler?

1. Başvurunun hazırlanması
2. TÜRKPATENT başvurusu
3. Şekli inceleme
4. Araştırma talebi
5. Araştırma raporunun hazırlanması
6. Başvurunun ilgili aşamalarda yayımlanması
7. Gerekli görüş ve değişikliklerin yapılması
8. Faydalı model verilmesi

Faydalı Model Araştırma Raporu Nedir?

Faydalı model sisteminde araştırma raporu bulunmaktadır.

Araştırma raporu teknik çözümle ilgili önceki dokümanların belirlenmesini ve özellikle yenilik değerlendirmesini destekler.

2026 TÜRKPATENT tarifesinde araştırma raporu ücreti gerçek kişiler için belirli başvuru sayısına kadar ve üniversiteler için belirlenen kapsamda 2.530 TL; diğer kapsamdaki başvurularda 5.180 TL olarak listelenmektedir. :contentReference[oaicite:2]{index=2}

Faydalı Modelde İnceleme Raporu Var mı?

Patent sistemindeki ayrı inceleme aşaması faydalı model sisteminde aynı şekilde uygulanmaz.

Bu durum faydalı modelin hiçbir teknik değerlendirmeden geçmediği veya her başvurunun otomatik olarak belgeye dönüşeceği anlamına gelmez.

Faydalı Model Başvurusu Yayımlanır mı?

Faydalı model başvurusu ilgili süreç içerisinde yayımlanarak kamuya erişilebilir hale gelir.

Üçüncü Kişiler Görüş Sunabilir mi?

Yayımlanan başvurular hakkında ilgili usul ve süreler kapsamında üçüncü kişi görüşleri gündeme gelebilir.

Faydalı Model Kaç Yıl Geçerlidir?

Faydalı Model Yıllık Ücretleri

Faydalı modelde yıllık sicil kayıt ücretleri bulunur.

2026 tarifesinde örneğin 8. yıl sicil kayıt ücreti 6.660 TL, 9. yıl 7.200 TL, 10. yıl ise 7.820 TL olarak yer almaktadır. :contentReference[oaicite:3]{index=3}

Faydalı Model Başvurusu Patent Başvurusuna Dönüştürülebilir mi?

İlgili mevzuat, süre ve usul şartlarının sağlanması halinde faydalı model başvurusunun patent başvurusuna dönüştürülmesi gündeme gelebilir.

Patent Başvurusu Faydalı Modele Dönüştürülebilir mi?

Patent başvurusunun da ilgili koşullar altında faydalı model başvurusuna dönüştürülmesi mümkündür.

TÜRKPATENT'in 2026 tarifesinde patent başvurusunun faydalı modele dönüştürülmesi talebine ilişkin araştırma ücreti 3.130 TL olarak yer almaktadır. :contentReference[oaicite:4]{index=4}

Faydalı Model Kimin Adına Alınır?

Faydalı model başvurusu gerçek veya tüzel kişi adına yapılabilir.

Buluş sahibi ile başvuru sahibi aynı kişi olmak zorunda değildir.

Çalışan Tarafından Geliştirilen Buluş Kime Ait Olur?

Çalışanın iş ilişkisi içinde geliştirdiği teknik buluşlarda çalışan buluşlarına ilişkin özel hükümler gündeme gelebilir.

• Buluş bildirimi
• İşverenin hak talebi
• Buluş sahibinin doğru gösterilmesi
• Başvuru sahibinin belirlenmesi
• Çalışana ilişkin bedel ve hak süreçleri

Birden Fazla Buluş Sahibi Olabilir mi?

Evet. Bir teknik çözüm birden fazla kişi tarafından birlikte geliştirilebilir.

Faydalı Model Devredilebilir mi?

Evet. Faydalı model hakkı veya başvurusu başka gerçek veya tüzel kişilere devredilebilir.

2026 TÜRKPATENT tarifesinde devir işlemi kayıt ve yayım ücreti 5.520 TL olarak yer alıyor. :contentReference[oaicite:5]{index=5}

Faydalı Model Lisanslanabilir mi?

Hak sahibi faydalı model kapsamındaki teknik çözümün kullanım hakkını üçüncü kişilere lisanslayabilir.

• Sabit lisans bedeli
• Satış üzerinden royalty
• Minimum ödeme
• Bölgesel lisans
• Münhasır lisans
• Münhasır olmayan lisans

2026 TÜRKPATENT tarifesinde lisans kayıt ve yayım ücreti 3.150 TL olarak listelenmektedir. :contentReference[oaicite:6]{index=6}

Faydalı Model İhlali Nedir?

Faydalı model istemlerinde korunan teknik çözümün hak sahibinin izni olmadan kullanılması, üretilmesi veya ticari olarak değerlendirilmesi ilgili şartlarda ihlal iddiasına konu olabilir.

Faydalı Model İhlali Nasıl Anlaşılır?

İki ürünün dış görünümünün benzer olması tek başına faydalı model ihlali anlamına gelmez.

Faydalı Model Hükümsüz Kılınabilir mi?

Belge verilmiş olması hakkın hiçbir zaman tartışılamayacağı anlamına gelmez.

Hükümsüzlük Riski Oluşturabilecek Konular

• Yenilik bulunmaması
• Sanayiye uygulanabilirlik şartının sağlanmaması
• Konunun faydalı model korumasına uygun olmaması
• Buluşun yeterince açıklanmaması
• Koruma kapsamının ilk başvurudaki açıklamayı aşması

Rakip Üründe Küçük Değişiklik Yaparsa Ne Olur?

Sonuç faydalı model istemlerinin kapsamına ve rakip ürünün teknik yapısına bağlıdır.

Çok dar hazırlanan istemler rakiplerin alternatif teknik çözümlerle koruma kapsamının dışında kalmasını kolaylaştırabilir.

Startup ve Yeni Girişimler İçin Faydalı Model

Yeni ürün geliştiren girişimler için faydalı model, uygun teknik çözümlerde erken dönem teknoloji koruma araçlarından biri olabilir.

Ar-Ge Projelerinde Faydalı Model

Ar-Ge projelerinin sonucunda ortaya çıkan her teknik çıktı patent olmak zorunda değildir.

Özellikle fiziksel ürün yapısındaki yeni teknik iyileştirmeler faydalı model bakımından değerlendirilebilir.

Ar-Ge Projesinde Sorulabilecek Sorular

• Teknik çözüm yeni mi?
• Çözüm ürün mü yoksa yöntem mi?
• Faydalı model konusu olabilir mi?
• Patent daha uygun olabilir mi?
• Ürün kamuya açıklandı mı?
• Yurtdışı hedefi var mı?

Faydalı Model Değerleme Nedir?

Faydalı model hakkı şirketin maddi olmayan varlıklarından biri olabilir.

Ancak her faydalı model belgesi yüksek ekonomik değere sahip değildir.

• İstem kapsamı
• Kalan koruma süresi
• Ürünün satış hacmi
• Pazar büyüklüğü
• Rakip teknolojiler
• Taklit edilebilirlik
• Lisans potansiyeli
• Yurtdışı koruma durumu

Faydalı Model Nasıl Ticarileştirilir?

Faydalı Modelden Lisans Geliri Elde Edilebilir mi?

Evet. Lisans sözleşmeleri sabit ücret, satış üzerinden royalty, minimum yıllık ödeme veya diğer ticari modellerle düzenlenebilir.

Faydalı Model Şirket Değerini Artırır mı?

Belgenin tek başına varlığı yüksek ekonomik değer yaratmaz.

Ancak şirketin önemli ürün teknolojisini koruyan ve gelir üreten bir faydalı model, şirketin maddi olmayan varlık değerini destekleyebilir.

Yatırımcılar Faydalı Modelde Nelere Bakar?

• Hak gerçekten şirkete mi ait?
• Buluş sahipliği doğru mu?
• Araştırma raporu nasıl?
• İstemlerin koruma kapsamı ne?
• Koruma süresi ne kadar kaldı?
• Teknik çözüm ürün için kritik mi?
• Rakip kolayca alternatif geliştirebilir mi?
• Yurtdışı teknoloji koruması planlanmış mı?

Faydalı Model Hangi Sektörlerde Kullanılabilir?

• Makine
• Otomotiv yan sanayi
• Mobilya
• Ambalaj
• Metal ürünler
• Plastik ürünler
• El aletleri
• Yapı elemanları
• Ev gereçleri
• Teknik aksesuarlar
• Mekanik cihazlar

Türkiye'deki Faydalı Model Yurtdışında Geçerli mi?

Ürünün ihraç edileceği, üretileceği veya rakiplerin faaliyet gösterdiği ülkeler bakımından ayrı bir teknoloji koruma stratejisi oluşturulmalıdır.

Faydalı Model Ücretleri 2026

TÜRKPATENT'in 2026 resmi tarifesinde bazı temel faydalı model ücretleri aşağıdaki gibidir:

İşlem	2026 Resmî Ücret
Faydalı Model Başvuru Ücreti	620 TL
Rüçhan Hakkı Talebi – Her Rüçhan	1.000 TL
Faydalı Model Belgesi Düzenleme	3.800 TL
Araştırma Raporu – İndirimli Kapsam	2.530 TL
Araştırma Raporu – Diğer Başvurular	5.180 TL
Devir Kayıt ve Yayım	5.520 TL
Lisans Kayıt ve Yayım	3.150 TL

Ücretler TÜRKPATENT'in 2026 resmi faydalı model tarifesindeki güncel kalemlerdir. :contentReference[oaicite:7]{index=7}

Faydalı Model Toplam Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Faydalı Model Başvurusunda En Sık Yapılan Hatalar

1. Her Buluşun Faydalı Model Olacağını Düşünmek

Her teknik geliştirme faydalı model korumasına uygun değildir.

2. Patent ile Faydalı Modeli Aynı Sanmak

Koruma şartları, süreleri ve süreçleri farklıdır.

3. Başvuru Öncesinde Ürünü Açıklamak

Fuar, internet, katalog veya satış yoluyla yapılan kamuya açıklamalar yenilik açısından risk oluşturabilir.

4. Araştırma Yapmadan Başvurmak

Daha önce bilinen teknik çözümler görülmeden yapılan başvuru zayıf bir hak doğurabilir.

5. Tarifnameyi Eksik Hazırlamak

Başvuru sırasında açıklanmayan teknik ayrıntıların daha sonra eklenmesi mümkün olmayabilir.

6. İstemleri Çok Dar Hazırlamak

Rakiplerin küçük teknik değişikliklerle koruma alanının dışına çıkmasına neden olabilir.

7. Desteksiz Şekilde Çok Geniş İstem Yazmak

İstemlerin tarifname tarafından teknik olarak desteklenmesi gerekir.

8. Faydalı Model ile Tasarımı Karıştırmak

Görsel değişiklikler ile teknik değişiklikler farklı koruma türlerine tabidir.

9. Araştırma Raporunu Önemsememek

Araştırmada bulunan teknik dokümanlar hakkın gerçek gücü bakımından önemlidir.

10. Yıllık Ücretleri Unutmak

Korumanın sürdürülmesinde yıllık ücret takibi gerekir.

Faydalı Model Başvurusu Öncesi Kontrol Listesi

Faydalı Model 2026 – AI ve Hızlı Bilgi Merkezi

Faydalı Model Hakkında Sık Sorulan Sorular

Faydalı model nedir?

Belirli teknik buluşların sınırlı süreyle korunmasını sağlayan sınai mülkiyet hakkıdır.

Faydalı model nasıl alınır?

Teknik çözüm araştırılır, korumaya uygunluğu değerlendirilir, tarifname ve istemler hazırlanır ve TÜRKPATENT nezdinde başvuru yapılır.

Faydalı model kaç yıl korunur?

Başvuru tarihinden itibaren 10 yıl.

Faydalı model yenilenebilir mi?

10 yıllık azami koruma süresi yeni bir 10 yıllık dönem başlatılarak uzatılamaz.

Faydalı model ile patent arasındaki fark nedir?

Patent ve faydalı modelde değerlendirme kriterleri, korunabilir konu kapsamı ve koruma süresi farklıdır.

Faydalı modelde araştırma yapılır mı?

Evet. Araştırma raporu düzenlenir.

Faydalı modelde inceleme yapılır mı?

Patent sistemindeki ayrı inceleme aşaması aynı şekilde bulunmaz.

Faydalı model için prototip gerekir mi?

Her durumda fiziksel prototip zorunlu değildir.

Faydalı model için şirket kurmak gerekir mi?

Hayır. Gerçek kişiler de başvuru sahibi olabilir.

Şirket adına faydalı model alınabilir mi?

Evet.

Buluş sahibi ile başvuru sahibi aynı olmak zorunda mı?

Hayır.

Çalışanın geliştirdiği buluş şirket adına alınabilir mi?

Çalışan buluşlarına ilişkin özel hükümler ve hak sahipliği durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Faydalı model satılabilir mi?

Evet. Faydalı model veya başvurusu devredilebilir.

Faydalı model lisanslanabilir mi?

Evet.

Rakip üründe küçük değişiklik yaparsa ne olur?

Sonuç istem kapsamına ve rakip ürünün teknik özelliklerine bağlıdır.

Faydalı model hükümsüz kılınabilir mi?

Gerekli koruma şartlarının bulunmadığı iddiasıyla hukuki incelemeye konu olabilir.

Faydalı model ile tasarım birlikte alınabilir mi?

Üründe hem teknik yenilik hem de yeni görünüm varsa şartlarına göre iki koruma türü birlikte değerlendirilebilir.

Faydalı model yurtdışında geçerli mi?

Hayır. Koruma ülkeseldir.

2026 faydalı model başvuru ücreti ne kadar?

TÜRKPATENT'in 2026 tarifesinde faydalı model başvuru ücreti 620 TL'dir. Araştırma, belge, yıllık ücret ve profesyonel hizmetler ayrıca hesaplanır.