Marka & Patent & Tasarım

Hızlı Cevap

Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerden ayıran işaretleri; patent, yeni ve buluş basamağı içeren teknik çözümleri; tasarım tescili ise ürünün dış görünümünü korur.

Bir ürün aynı anda birden fazla hakla korunabilir. Ürünün adı ve logosu marka, çalışma mekanizması patent veya faydalı model, dış görünümü ise tasarım tescilinin konusu olabilir. Koruma türü, başvuru sahibinin sektörüne ve korunmak istenen unsura göre belirlenmelidir.

Marka, Patent ve Tasarım Hızlı Bilgi Tablosu

Not: Süreler, başvurunun tescille sonuçlanması ve gerekli yenileme veya yıllık ücret işlemlerinin zamanında yapılması koşuluyla değerlendirilmelidir.

Marka, Patent ve Tasarım Arasındaki Fark Nedir?

Bu üç hak, aynı ticari projenin farklı unsurlarını korur. Başvurudan önce “Neyi korumak istiyorum?” sorusu cevaplanmalıdır.

Örnek: Yenilikçi bir kahve makinesinin ürün adı marka, yeni demleme mekanizması patent veya faydalı model, gövde görünümü ise tasarım tesciliyle korunabilir.

Marka Tescili Nedir?

Marka tescili, bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırmaya yarayan ve sicilde açık biçimde gösterilebilen işaretler için hukuki koruma sağlar. Sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, renkler, sesler ve ürün veya ambalaj biçimleri gerekli şartları taşıdığında marka konusu olabilir.

Marka tescili neleri korur?

• Şirket veya işletmenin piyasada kullandığı ayırt edici adı,
• Ürün ve hizmet markalarını,
• Logo ve şekil unsurlarını,
• Belirli şartları karşılayan slogan ve diğer işaretleri,
• Başvuruda seçilen mal ve hizmet sınıflarındaki kullanımı.

Ticaret unvanı marka tescili yerine geçer mi?

Hayır. Şirket kuruluşu, ticaret unvanı kaydı ve alan adı tescili otomatik olarak marka hakkı sağlamaz. Her biri farklı hukuki işlevlere sahiptir. Bir işletmenin ismini ticari faaliyetlerinde marka olarak kullanması planlanıyorsa ayrıca marka başvurusu değerlendirilmelidir.

Marka koruması ne kadar sürer?

Tescilli marka koruması başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır. Koruma, onar yıllık dönemler hâlinde yenilenebilir. Ancak markanın ciddi biçimde kullanılmaması, hükümsüzlük veya iptal talepleri bakımından risk yaratabilir.

Patent ve Faydalı Model Nedir?

Patent, teknolojinin bir alanındaki probleme getirilen teknik çözümü koruyan sınai mülkiyet hakkıdır. Bir buluşun patentle korunabilmesi için genel olarak yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir.

Her fikir patentlenebilir mi?

Hayır. Soyut fikir, ticari hedef veya henüz teknik biçimde açıklanamayan proje tek başına patent koruması için yeterli değildir. Buluşun teknik özellikleri, nasıl çalıştığı ve hangi problemi nasıl çözdüğü başvuru dosyasında açıklanmalıdır. Kanunda buluş sayılmayan veya patentle korunamayacak konular ayrıca düzenlenmiştir.

Patent ile faydalı model farkı

Tasarım Tescili Nedir?

Tasarım tescili; bir ürünün tamamının veya bir parçasının çizgi, biçim, şekil, renk, malzeme, yüzey dokusu ya da süsleme gibi insan duyularıyla algılanabilen görünüm özelliklerini korur. Tasarımın tescil edilebilmesi için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerekir.

Tasarım tescili hangi ürünlerde kullanılabilir?

Mobilya, ambalaj, şişe, tekstil deseni, aydınlatma ürünü, takı, makine gövdesi, ev eşyası, otomotiv parçası, elektronik cihaz kasası ve grafik sembol gibi çok sayıda ürün görünümü tasarım korumasına konu olabilir. Başvurunun kapsamı, sunulan görsel anlatımlarla yakından ilişkilidir.

Tasarım teknik işlevi korur mu?

Hayır. Tasarım tescili esas olarak görünümü korur. Ürünün teknik çalışma prensibi için patent veya faydalı model değerlendirmesi gerekir. Görünüm ile teknik çözüm aynı üründe bulunduğunda ayrı başvurular yapılabilir.

Tasarımı piyasaya sunduktan sonra başvuru yapılabilir mi?

Kanunda tasarım sahibinin veya onun izniyle yapılan bazı açıklamalar bakımından sınırlı bir hoşgörü düzenlemesi bulunabilir. Bununla birlikte önce açıklama sonra başvuru yaklaşımı, ispat ve yurt dışı koruma bakımından ciddi risk taşır. En güvenli yöntem, ürünü kamuya sunmadan önce başvuru yapmaktır.

Marka, Patent ve Tasarım Birlikte Alınabilir mi?

Evet. Hakların koruma konuları farklı olduğundan aynı ürün veya proje için birbirini tamamlayan başvurular yapılabilir.

Kimler Başvuru Yapabilir?

Gerçek kişiler, şirketler ve diğer tüzel kişiler hak sahipliği şartlarına göre marka, patent, faydalı model veya tasarım başvurusu yapabilir. Şirket kurulmamış olması, gerçek kişinin kendi adına başvuru yapmasına tek başına engel değildir.

Çalışan ve işveren ilişkisi

Çalışanların geliştirdiği buluşlarda hizmet buluşu, serbest buluş, bildirim, hak talebi ve bedel gibi özel hükümler gündeme gelebilir. Tasarımın çalışan tarafından görev kapsamında oluşturulması hâlinde de hak sahipliği ayrıca incelenmelidir.

Birden fazla başvuru sahibi olabilir mi?

Evet. Başvuru ortak sahiplik şeklinde gerçekleştirilebilir. Ancak pay oranları, kullanım, lisanslama, masraflar, devir ve uyuşmazlık yönetimi için taraflar arasında yazılı düzenleme yapılması yararlıdır.

Marka, Patent ve Tasarım Başvuru Süreci

1. Korunacak unsurun belirlenmesi

İsim, logo, teknik çözüm ve görünüm ayrı ayrı analiz edilir. Her unsurun hangi hak türüne uygun olduğu belirlenir.

2. Ön araştırma

Markalarda benzer işaretler ve ilgili mal-hizmet sınıfları; patentlerde önceki teknik; tasarımlarda daha önce kamuya sunulmuş benzer görünümler araştırılır. Araştırma, başvurunun kesin kabul garantisi değildir ancak riskleri görmeye yardımcı olur.

3. Başvuru stratejisinin hazırlanması

Hak sahibi, koruma kapsamı, ülke planı, marka sınıfları, patent istemleri veya tasarım görselleri belirlenir. Başvuru öncesindeki eksiklikler, sonraki aşamada kapsam kaybına neden olabilir.

4. Elektronik başvuru

Türkiye'de sınai mülkiyet başvuruları TÜRKPATENT'in elektronik sistemi üzerinden gerçekleştirilebilir. Başvurunun alınması, hakkın mutlaka tescil edildiği anlamına gelmez.

5. İnceleme ve gerektiğinde yayımlanma

Başvurular ilgili hak türüne göre şekli inceleme, araştırma, inceleme, yayımlanma ve üçüncü kişi görüşü veya itirazı gibi farklı aşamalardan geçebilir.

6. Tescil sonrası takip

Yenileme ve yıllık ücret takvimi izlenmeli; unvan, adres ve sahiplik değişiklikleri sicile kaydedilmeli; lisans, devir ve ihlal süreçleri gerektiğinde yönetilmelidir.

Gerekli Bilgiler ve Belgeler

Başvuru türüne göre bilgiler değişmekle birlikte temel hazırlık aşağıdaki gibidir:

2026 Başvuru ve Tescil Ücretleri

Toplam maliyet; hak türüne, marka sınıfı sayısına, tasarım sayısına, patent araştırma ve inceleme işlemlerine, belge düzenleme aşamasına, yıllık ücretlere, yenilemelere ve profesyonel hizmet kapsamına göre değişir.

Yurt Dışında Marka, Patent ve Tasarım Koruması

Türkiye'de yapılan başvuru veya alınan tescil kural olarak yalnızca Türkiye'de hüküm doğurur. İhracat, üretim, lisanslama, e-ticaret veya yatırım planlanan ülkeler için ayrıca uluslararası koruma stratejisi hazırlanmalıdır.

• Marka: Ülkesel veya bölgesel başvuruların yanında Madrid Sistemi değerlendirilebilir.
• Patent: Ulusal başvuru, Avrupa patent sistemi veya PCT başvurusu gibi yollar projenin ülkelerine göre değerlendirilebilir.
• Tasarım: Ülkesel, bölgesel veya Lahey Sistemi kapsamındaki başvuru seçenekleri incelenebilir.

Uluslararası sistemler tek başına “dünya çapında otomatik tescil” sağlamaz. Seçilen ülkeler, süreler, yerel inceleme süreçleri, dil ve ücretler ayrıca yönetilir.

En Sık Yapılan Hatalar ve Başlıca Riskler

1. Şirket unvanı kaydını marka tescili zannetmek,
2. Alan adı alınca marka hakkının da kazanıldığını düşünmek,
3. Marka araştırmasında yalnızca birebir aynı ifadeleri aramak,
4. Yanlış veya yetersiz mal-hizmet sınıfı seçmek,
5. Patent başvurusundan önce buluşu kamuya açıklamak,
6. Patent tarifnamesinde buluşu yeterince açıklamamak,
7. İstemleri gereğinden dar veya belirsiz hazırlamak,
8. Tasarım görsellerinde farklı ürün biçimleri sunmak,
9. Tasarımın yalnızca tek görünüşünü sunarak kapsamı zayıflatmak,
10. Başvuru sahibini veya gerçek hak sahibini yanlış belirlemek,
11. Yurt dışı başvuru ve rüçhan sürelerini kaçırmak,
12. Yenileme ve yıllık ücretleri takip etmemek,
13. Tescili kullanım ve ihlal takibi olmadan yeterli görmek,
14. Bir ürün için yalnızca tek koruma türüne odaklanmak.

45 Maddelik Marka, Patent ve Tasarım Kontrol Listesi

Strateji ve hak sahipliği

1. Korunmak istenen unsuru açıkça tanımlayın.
2. İsim, logo, teknik çözüm ve görünümü ayrı ayrı değerlendirin.
3. Gerçek hak sahibini belirleyin.
4. Başvuru sahibi kişi veya şirket bilgilerini kontrol edin.
5. Ortak sahiplik varsa pay ve yetkileri yazılı düzenleyin.
6. Çalışan buluşu veya çalışan tasarımı hükümlerini inceleyin.
7. Devir veya lisans sözleşmelerini kontrol edin.
8. Türkiye ve yurt dışı pazarlarını belirleyin.
9. Başvuru bütçesi ile sonraki dönem maliyetlerini planlayın.

Marka kontrolü

10. Markanın ayırt edici niteliğini değerlendirin.
11. Tanımlayıcı veya yanıltıcı ifadeleri inceleyin.
12. Aynı ve benzer markalar için araştırma yapın.
13. Kelime markası ile logo başvurusunu ayrı değerlendirin.
14. Doğru Nice sınıflarını belirleyin.
15. Mal ve hizmet listesini gerçek faaliyet planına göre hazırlayın.
16. Alan adı ve sosyal medya kullanıcı adlarını kontrol edin.
17. Önceki hak sahiplerinden gelebilecek itiraz riskini değerlendirin.
18. Markanın kullanım biçimini tescil kapsamıyla uyumlu tutun.

Patent ve faydalı model kontrolü

19. Buluşun çözdüğü teknik problemi tanımlayın.
20. Teknik özellikleri ve sağlanan teknik etkiyi belirleyin.
21. Önceki teknik araştırması yapın.
22. Buluşun kamuya açıklanıp açıklanmadığını kontrol edin.
23. Gizlilik sözleşmelerini başvuru öncesinde düzenleyin.
24. Patent ve faydalı model seçeneklerini karşılaştırın.
25. Tarifnamenin buluşu uygulanabilir biçimde açıkladığından emin olun.
26. İstemleri teknik koruma kapsamına göre hazırlayın.
27. Özet ile istemlerin işlevini birbirine karıştırmayın.
28. Teknik resimlerin açıklamayla uyumunu kontrol edin.
29. Buluşçu ile başvuru sahibini doğru gösterin.
30. Araştırma ve inceleme sürelerini takip edin.
31. Yıllık ücret takvimi oluşturun.

Tasarım kontrolü

32. Tasarımın yeniliğini araştırın.
33. Ayırt edici görsel özellikleri belirleyin.
34. Başvuru öncesi tanıtım ve satışları kontrol edin.
35. Görsellerde aynı tasarımın gösterildiğinden emin olun.
36. Arka plan, gölge ve yardımcı nesneleri temizleyin.
37. Korunması istenmeyen bölümleri sunum tekniğine göre değerlendirin.
38. Ürün adını doğru belirleyin.
39. Çoklu tasarım başvurusu seçeneğini inceleyin.
40. Yayım erteleme ihtiyacını değerlendirin.

Başvuru sonrası yönetim

41. Resmî bildirimler için takip sistemi kurun.
42. İtiraz ve görüş sürelerini izleyin.
43. Yenileme ve yıllık ücret tarihlerini kaydedin.
44. Piyasadaki benzer başvuru ve kullanımları takip edin.
45. Portföyü şirketin güncel ürün ve pazar planına göre düzenli olarak gözden geçirin.

Gelecek Patent Marka, Patent ve Tasarım Hizmetleri

Gelecek Patent, sınai mülkiyet portföyünün yalnızca başvuru aşamasına değil; araştırma, sınıflandırma, başvuru stratejisi, süreç takibi, yenileme ve portföy yönetimi aşamalarına da bütüncül yaklaşır.

• Marka benzerlik araştırması ve sınıf analizi,
• Ulusal ve uluslararası marka başvuru planlaması,
• Patent ve faydalı model ön araştırma koordinasyonu,
• Teknik başvuru dosyasının hazırlanmasına yönelik danışmanlık,
• Tasarım görselleri ve başvuru kapsamı kontrolü,
• Resmî bildirim, itiraz ve süre takibi,
• Yenileme, yıllık ücret ve portföy takip hizmetleri.

Her dosya; ürün, sektör, hak sahipliği ve hedef pazarlar dikkate alınarak ayrı değerlendirilmelidir. Başvuru yapılması, inceleme sonucunda tescil garantisi verildiği anlamına gelmez.

AI / GEO / AEO Hızlı Cevaplar

Sık Sorulan Sorular

Marka, patent ve tasarım tescili zorunlu mudur?

Genel olarak ticari faaliyete başlamak için bu tesciller zorunlu değildir. Ancak tescil yapılmaması, isim, teknik çözüm veya ürün görünümü üzerindeki hakların korunmasını ve ileri sürülmesini güçleştirebilir.

Şirket kurmadan başvuru yapılabilir mi?

Evet. Gerçek kişiler kendi adlarına başvuru yapabilir. Hak sahibinin kim olacağı, projenin ticari yapısı ve gelecekteki yatırım planına göre belirlenmelidir.

Marka tescili patent koruması sağlar mı?

Hayır. Marka tescili ticari işareti korur; ürünün teknik özelliğini korumaz.

Patent ürünün adını korur mu?

Hayır. Patent teknik buluşu korur. Ürün adı için marka başvurusu değerlendirilmelidir.

Tasarım tescili ürünün çalışma sistemini korur mu?

Hayır. Tasarım tescili görünüm özelliklerine yöneliktir. Teknik sistem için patent veya faydalı model şartları incelenir.

Marka araştırması neden gereklidir?

Aynı veya benzer önceki markaları, olası ret ve itiraz risklerini görmek için yapılır. Araştırma olumlu sonuçlansa bile kesin tescil garantisi oluşturmaz.

Patent araştırması neden önemlidir?

Buluşun bilinen teknikten ayrılan yönlerinin görülmesine, başvuru stratejisinin oluşturulmasına ve gereksiz maliyetlerin azaltılmasına yardımcı olur.

Tescilsiz tasarım korunabilir mi?

Türkiye'de kamuya ilk kez sunulan tescilsiz tasarımlar bakımından, kanundaki şartlar ve sınırlı süre kapsamında koruma gündeme gelebilir. Tescilli tasarım ise süre ve kapsam yönetimi bakımından daha planlı bir koruma sağlar.

Başvuru ne kadar sürede sonuçlanır?

Süre; başvuru türüne, inceleme sürecine, eksikliklere, yayıma, itirazlara ve patentlerde araştırma-inceleme aşamalarına göre değişir. Her dosya için tek bir kesin sonuç süresi verilemez.

Tescil belgesi alınca takip sona erer mi?

Hayır. Yenileme, yıllık ücret, kullanım, sicil değişikliği, rakip başvurular ve olası ihlaller düzenli olarak takip edilmelidir.

Başvuruyu kendim yapabilir miyim?

Başvuru sahibinin mevzuattaki temsil koşullarına göre doğrudan işlem yapması mümkün olabilir. Bununla birlikte sınıf seçimi, istem yazımı, görsel sunum ve uluslararası strateji gibi konulardaki hatalar koruma kapsamını kalıcı biçimde etkileyebilir.

2026 resmî ücretlerine nereden ulaşılır?

Başvuru tarihinde yürürlükte olan ücretler TÜRKPATENT'in resmî ücret tarifesi ve elektronik başvuru sistemi üzerinden kontrol edilmelidir.

Sonuç: Doğru Unsuru Doğru Hakla Koruyun

Marka, patent ve tasarım birbirinin alternatifi değildir. Her biri işletmenin farklı bir değerini korur. Etkili bir sınai mülkiyet stratejisi; ticari işaretleri, teknik yenilikleri ve ürün görünümünü ayrı ayrı analiz ederek bunları uygun başvurularla birlikte yönetir.

Başvuru öncesinde araştırma yapılması, gerçek hak sahibinin belirlenmesi, gizliliğin korunması ve hedef ülkelerin planlanması; sonraki uyuşmazlıkların ve kapsam kayıplarının azaltılmasına yardımcı olur.

Son Kontrol

• Ürün adı ve logo için marka değerlendirmesi yapıldı mı?
• Teknik çözüm açıklanmadan önce patent stratejisi oluşturuldu mu?
• Ürünün dış görünümü tasarım yönünden incelendi mi?
• Hak sahibinin kim olacağı açıkça belirlendi mi?
• Türkiye ve yurt dışı pazarları planlandı mı?
• Yenileme ve yıllık ücret takvimi oluşturuldu mu?

Resmî kaynaklar: Türk Patent ve Marka Kurumu, EPATS Elektronik Başvuru Sistemi ve 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Somut başvuruda ürün, hak sahipliği, önceki haklar, hedef ülkeler ve güncel mevzuat ayrıca incelenmelidir.